امام زمان حضرت مهدی -عجل الله تعالی فرجه الشریف- فرموده اند:

(لا تَتَكَلَّفُوا عِلْمَ ما قَدْ كُفیتُمْ)

خود را براى دانستن آن چه از شما نخواسته اند به مشقت نیندازید.

كمال الدین، ج2، ص485، ح10 ; احتجاج، ج2، ص284 ; بحارالأنوار، ج53، ص181، ح10

 

 

شرح

این عبارت از جمله مطالبى است كه امام زمان(علیه السلام) در جواب سؤال هاى اسحاق بن یعقوب تذكّر داده اند.


از این حدیث شریف چند نكته استفاده مى شود كه به برخى از آن ها اشاره مى كنیم:


1. همه ى افراد، از نظر عقلى و توان درك و فهم، یك سان نیستند. برخى، مطالب فلسفى و عقلى و استدلالى را به راحتى درك مى كنند و برخى چنین نیستند; بنابراین، هر كس باید اندازه ى فهم خود را بداند و بیش از آن، خود را به زحمت نیندازد; زیرا، به طور نمونه، كسى كه توان فهم مطالب عرفانى را ندارد، اگر وارد این مباحث شود، یقیناً، با مشكل روبه رو خواهد شد و چه بسا به گمراهى افتد.

2. شارع مقدّس اسلام، برخى مطالب را نخواسته آشكار كند. حضرت در این روایت مى فرماید:

به همان اندازه كه براى شما روشن شده است، قناعت كنید و خود را براى فهمیدن آن چه از شما مخفى شده است، به زحمت نیندازید.

مثلاً برخى به دنبال این اند كه بدانند حضرت، الآن، در كجا زندگى مى كنند و ...; علم این مطالب بر ما پوشیده است. آن چه براى ما روشن است، این است كه حضرت، زنده است. وظیفه ى ما، آماده كردن اوضاع براى ظهور ایشان است. ما نباید خود را براى اطلاع از نحوه ى زندگى حضرت و ... به زحمت بیندازیم; زیرا، این امور، نفعى براى ما ندارد; لذا علمش نیز در اختیار ما نیست.

3. هم چنین، به طور مثال، اگر كسى لباسش پاك بوده باشد و شك كند كه نجس شده است یا نه، باید حكم را بر پاكى لباس بگذارد; ولى بعضى به این مقدار اكتفا نمى كنند و خودشان را به زحمت مى اندازند و براى یافتن نجاست احتمالى، همه ى لباس را نگاه مى كنند تا علم حاصل كنند! از ما چنین علمى را نخواسته اند.